بررسی تطبیقی ویژگی‌ها، کنش‌ها و نمادهای اسطوره‌ای ایزد مهر در روایت‌های دینی و اسطوره‌ای و داستان‌های کهن ایران باستان و تجلی آن در نقش‌برجسته ساسانی تاق‌بستان کرمانشاه - رحمانی تالاندشتی, فرهاد; حسنی, میرزامحمد; حصاری, مرتضی (مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران)
ایزد مهر و جمشید پیشدادی از قدیمیترین شخصیت‌های اسطورهای، دینیِ اقوام آریایی هستند که قبل از مهاجرت قوم آریایی و پیش از ظهور زرتشت در باورمندی مردمان آریایی نقشداشتهاند. با ظهور زرتشت و بالیدن تفکر او در سرودههایش گاهان بهشدت با آموزههای جمشیدی که بارزترین مشخصه آن قربانیگاو و نوشیدن هومسکرآور است مخالفتمیشود. دو آموزهای که در اسطورههای آریایی مشخصه اصلی دیانت میترا است. شباهت جمشید و میترا به اندازهای بزرگ و مشخص است که پژوهشگر را وادار به این پرسش مینماید، آیا میتوان شخصیت میترا و جمشید را در روایت‌های اسطورهای ودینی مردمان آریایی در قالب یک نماد فرضکرد؟چگونه نمادهای میترایی که در اساطیر و روایت‌های کهن ایران باستان بیان شده است در نقش و نشان‌های تاقبستان تجلی یافتهاست؟ مقاله پیش رو در صدد است ضمن اثبات یکی بودن دو شخصیت میترا و جمشید و آشکار کردن روابط دو گفتمان مهری و زرتشتی در صورت بندی این دو اسطوره و تاثیر آن در پیدایش اسطوره آفرینش آریایی، بر اساس رویکرد تحلیلی و توصیفی؛ ایزد مهر و جمشید پیشدادی را در قالب اندیشههای دینی و اسطورهای مورد بررسی و مطالعه و تطبیق قراردهد. بر این اساس میترا سه گونه در شخصیت جمشید متجلیمیشود که هر کدام خویشکاری ویژه در جهان اسطوره آریایی را ترسیم نمودهاست. اولین تجسم میترا در ایزدی است که گاو را قربانی میکند و آفرینش اهورایی را آغازگر است. دومین نمود ایزد مهر در تجسم جمشیدی که چون ماه می‌درخشد، و تابان است و جهان اهورایی را از گزند اهریمن محفوظ میدارد.سومین مرحله، در رستاخیز اهورایی، ایزدمیترا در قالب سوشیانت با اصلیترین آموزه جمشید، که همان قربانی کردن گاواست، بیمرگی را به ارمغان میآورد.