حوادث و بلایای طبیعی؛ نتایج و پیامدهای آن در ایران عصر قاجاریه - شعبانی, امامعلی; بیاتی, هادی; حاجیان خوشدل, معصومه (مطالعات سیاسی-اجتماعی تاریخ و فرهنگ ایران)
حوادث و بلایای طبیعی با تاریخ ایران پیوند اجتناب‌ناپذیری دارد که خود منشأ بسیاری از تحولات در ابعاد و زمینه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی است. در همین راستا عصر قاجاریه یکی از مقاطع سرنوشت‌ساز تاریخ ایران شمرده می‌شود که خود حوادث و بلایای زیان باری چون سیل، تگرگ، برف، سرما و خشک‌سالی را تجربه کرده است. حال مسئله محوری پژوهش آن است که چه حوادث و بلایای طبیعی در دوره قاجار شکل گرفته و نتایج و پیامدهای آن چه بوده است؟ بر این اساس، پژوهش حاضر از نوع تاریخی و با شیوه‎ توصیفی تحلیلی بوده و روش گردآوری مطالب آن نیز کتابخانه‎ای و اسنادی است. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که حوادث و بلایای طبیعی پیامدهایی چون کاهش جمعیت، مهاجرت، گسترش بیماریها و نیز وقوع شورشهای اجتماعی و ناامنی را موجب گردیده که خود همواره جامعه ایرانی را آزار میداده است. واکنش دولتمردان و حکومت نیز نسبت به پیامدهای ناشی از حوادث و بلایای طبیعی را با توجه به مستندات تاریخی میتوان ضعیف ارزیابی نمود که خود به خوی استبدادی، شکاف بین دولت و ملت، منفعت‌طلبی، فقدان مدیریت بحران، وضعیت طبیعی ایران، عدم اطلاع رسانی و به علت بعد مسافت جغرافیای باز میگردد.